Chủ Nhật, 18 tháng 1, 2015

VỤ CHƯƠNG TRÌNH ĐIỀU ƯỚC THỨ 7: BÀI HỌC VỀ KIỂM CHỨNG THÔNG TIN CHO BÁO CHÍ

by Hải An Phạm  |  at  1/18/2015 02:31:00 CH

Ngày 10/1/2015, nhiều khán giả đã rơi nước mắt vì cảm động khi xem chương trình Điều ước thứ 7 trên đài truyền hình VTV. Trong chương trình, chàng trai tên Nguyễn Nhật Thanh (quê H.Quảng Xương, Thanh Hóa) được giới thiệu là sinh viên Học viện Âm nhạc quốc gia VN, con trai duy nhất trong gia đình. Thanh đã vượt qua định kiến của gia đình để kết hôn với Nguyễn Như Đào (quê H.Anh Sơn, Nghệ An), cô gái bị khiếm thị từ nhỏ. Họ sống bằng nghề hát rong và luôn mơ ước có ngày được đứng trên sân khấu chương trình Sao Mai - Điểm hẹn.


Nuôi ước mơ đó, hai vợ chồng đã đặt tên cô con gái nhỏ là Sao Mai. Những người thực hiện chương trình Điều ước thứ 7 đã tìm đến Thanh - Đào, giúp họ biến thành hiện thực ước mơ bấy lâu. Trên sân khấu Sao Mai - Điểm hẹn, Thanh đã hát cho vợ nghe, khiến những người có mặt tại trường quay hôm đó đều xúc động, nhiều người không cầm được nước mắt.

Vậy nhưng, chỉ sau khi chương trình lên sóng vài ngày, đã có thông tin cho biết nhiều chi tiết trong chương trình không đúng sự thật, Thanh đã có vợ và hai con ở quê nhà, anh không phải là sinh viên âm nhạc mà đã nghỉ học khi mới vào cấp 2.

Chương trình được quay vào tháng 8 năm ngoái, nhưng đến tận ngày 10.1 vừa rồi mới lên sóng. Trả lời báo chí, đạo diễn Lại Bắc Hải Đăng cho biết từng quyết định dừng phát chương trình về hai vợ chồng Thanh - Đào, bởi chỉ một tiếng trước khi phát, Thanh gọi điện thừa nhận đã có vợ, con. Thế nhưng, chỉ sau đó vài tháng, nhân vật của chương trình lại liên hệ với ê kíp thực hiện đề nghị phát chương trình vì mọi chuyện đã được giải quyết. Những người thực hiện quyết định cho chương trình lên sóng sau khi xác minh qua một số điện thoại được cho là công an xã do nhân vật cung cấp.

Sau khi báo chí lên tiếng, Đài truyền hình VN mới cử người về quê anh Thanh để xác minh vụ việc. Đại diện Đài truyền hình VN thừa nhận nguyên nhân dẫn đến việc phát chương trình có những sai sót lớn là do “những người thực hiện chương trình đã không thực hiện đúng quy trình thẩm tra thông tin, phát sóng thiếu cẩn trọng, thiếu chặt chẽ dẫn đến hậu quả đáng tiếc”.

“Chúng tôi sẽ kiểm điểm nghiêm túc và xử lý đúng mức đối với các sai phạm của những người thực hiện chương trình và các cá nhân liên quan. Dù có bất cứ lý do nào, Đài truyền hình VN vẫn xin nhận trách nhiệm và gửi lời xin lỗi chân thành tới gia đình của chị Nguyễn Như Đào và anh Nguyễn Nhật Thanh, đặc biệt là tới vợ và con hiện tại của anh Thanh vì những tổn thương mà chương trình đã gây ra cho họ”, đại diện Đài truyền hình VN nói (Nguồn: Báo Thanh niên).

Đây không phải là lần đầu tiên VTV gặp phải sự cố như vậy khi làm phóng sự về cuộc đời của một nhân vật. Trước đó, VTV cũng "đứng ngồi không yên" trước sự cố vụ cô "Lượm" phát sóng trong chương trình "Người xây tổ ấm" ngày 25/1/2011. Sau khi chương trình mang tên "Mối tình đầu của Lượm" được phát sóng, rất nhiều khán giả đã tỏ ra bức xúc khi biết rằng câu chuyện của Lượm không có thật và cho rằng nhà đài lừa dối khán giả.

Qua sự việc của một số chương trình thuộc Đài truyền hình VTV và qua việc xử phạt của Bộ Thông tin và Truyền thông với các tờ báo, trang tin khi đăng tin không đúng sự thật, cho ta thấy một thực trạng tác nghiệp của báo chí hiện nay: KIỂM CHỨNG THÔNG TIN trước khi đăng tải của các cơ quan báo chí.

Lâu nay, việc khai thác và công bố thông tin mà không kiểm chứng, xác minh rõ nguồn gốc đã trở thành một xu hướng đáng quan ngại xuất hiện trên một số tờ báo ở Việt Nam (nhất là báo điện tử và trang điện tử). Xu hướng này không chỉ làm sai nhiễu sự thật mà một số trường hợp còn gây tổn hại tới uy tín, hình ảnh của cá nhân, tổ chức liên quan, nhất là tới quan hệ quốc tế.

Báo chí là phương tiện thông tin tác động đến đông đảo công chúng một cách thường xuyên, liên tục nhất. Do vậy, những thông tin trên báo chí không chỉ tác động, ảnh hưởng tới một hay hai con người mà hàng triệu công chúng trong cũng như ngoài nước. Muốn viết, muốn phản ánh, điều tra về một vấn đề, sự kiện gì không những tìm hiểu, kiểm chứng thông tin ở tất cả các phía, và khi đã nắm được những dẫn chứng, số liệu rõ ràng, nhà báo là người chấp bút viết những thông tin khách quan nhất về vấn đề, sự kiện mà mình tiếp cận. 

Ngoài những chức năng quan trọng khác, chức năng định hướng dư luận xã hội của báo chí là một trong những chức năng hàng đầu được các cơ quan, ban ngành đầu tư, quan tâm đặc biệt. Thông tin xác thực, đúng bản chất giúp công chúng hiểu được bản chất của sự việc và vấn đề thông tin. 

Khi nhà báo đi viết bài, khai thác thông tin nhưng thiếu kiểm chứng, chưa tìm hiểu sâu bản chất sự việc mà đã đăng tải lên các phương tiện truyền thông đại chúng thì việc định hướng dư luận xã hội sẽ theo hướng nào?

Nhà báo Hữu Thọ đã nói: Làm cái nghề này thì phải Mắt sáng - Lòng trong - Bút sắc. Đạo đức của người làm báo đòi hỏi sự trung thực là không bao giờ đăng tải những thông tin dễ gây tranh cãi mà không kiểm chứng. “Trăm nghe không bằng mắt thấy”, không chỉ nghe, mà những người làm báo phải đi thực tế, phải tiếp cận qua nhiều thông tin từ các phía. Nếu không thể đến được thì yêu cầu những ai chứng kiến tận mắt xác nhận sự việc. Đồng thời, cũng nên xem những tài liệu chứng tỏ sự việc có thật.

Khi khai thác thông tin thì phải xem xét đến cái tổng thể của sự kiện đó, vì rằng một sự kiện không bao giờ tồn tại độc lập mà luôn là một bộ phận không tách rời của một số hệ thống sự kiện khác. Muốn được như vậy, người làm báo phải biết đâu là sự kiện được nhiều người quan tâm, có ảnh hưởng đến nhiều người, nên khen và chê đều phải biết chọn sự kiện cho đúng, trúng. 

Nhà báo phải có sự hiểu biết bao quát sự kiện, tìm hiểu tỉ mỉ, quan sát kỹ lưỡng từng bộ phận, từng biểu hiện của sự kiện. Khi viết không nên vay mượn, cần tỏ rõ quan điểm, chính kiến, phải biết cái gì đúng cần khen, cái gì sai thì phê phán chứ không trung dung. Viết sao cho đúng chứ không được hư cấu, tô hồng hay bôi đen làm sai lệch với thông tin ban đầu.

Biết bao vụ việc do báo chí đưa thông tin sai lệch, dẫn đến hậu quả khôn lường. Như vụ mấy tờ báo đưa thông tin về “Lá thư gửi bố ngoài đảo xa”, “Gái miền Tây với 3 chữ N”… khiến dư luận lên án. 

Vì vậy, thông tin báo chí phải bảo đảm tính trung thực, khách quan, các nguồn tin phải được kiểm chứng trước khi đăng tải. Bản thân mỗi người làm báo phải ý thức được trách nhiệm của mình, ý thức được đạo đức nghề báo – một công việc mang tính định hướng dư luận cao. 

Với hành vi đưa thông tin sai sự thật gây hậu quả nghiêm trọng trong chương trình Điều ước thứ 7, nhà đài đã vi phạm Điểm a, Khoản 3, Điều 8 Nghị định 159/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản.

Khoản 3, Điều 8 Nghị định 159/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản:

3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

a) Đăng, phát thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng nghiêm trọng;

b) Miêu tả tỷ mỉ hành động dâm ô, chém, giết, tai nạn rùng rợn trong các tin, bài, ảnh;

c) Đăng, phát tin, bài, ảnh kích dâm, khỏa thân, hở thân thiếu thẩm mỹ, không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam;

d) Đăng, phát thông tin truyền bá hủ tục, mê tín, dị đoan;

đ) Đăng, phát thông tin về những chuyện thần bí, các vấn đề khoa học mới chưa được kết luận trên ấn phẩm không phải tạp chí nghiên cứu chuyên ngành;

e) Đăng, phát thông tin về thân nhân và các mối quan hệ của cá nhân trong các vụ án, vụ việc tiêu cực khi không có căn cứ chứng minh những thân nhân và các mối quan hệ đó liên quan đến vụ án, vụ việc tiêu cực hoặc chưa có kết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;

g) Khai thác để đăng, phát các văn kiện, tài liệu của tổ chức, tài liệu, thư riêng của cá nhân có liên quan đến các vụ án đang trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, các vụ việc tiêu cực hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật đang chờ kết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nhưng không nêu rõ xuất xứ của các văn kiện, tài liệu, thư riêng;

h) Sử dụng hình ảnh bản đồ Việt Nam nhưng không thể hiện hoặc thể hiện không đúng chủ quyền quốc gia.
Phương Nam OP

15 nhận xét:

  1. sự cố này cũng vì sự chủ quan của VTV và không thể không nói đến nhân vật được phát sóng. Rõ ràng chương trình này đã có từ rất lâu và không lên sóng khi thấy vấn đề chưa ổn. Lần này cho lên sóng vì sự yêu cầu của nhân vật. Nhưng vì chủ quan nên VTV không đi kiểm chứng lại thông tin.

    Trả lờiXóa
  2. Một chương trình mang tính nhân văn rất là cao. Hầu như số nào của chương trình cũng lấy đi rất nhiều nước mắt của khán giả. Mong là lãnh đạo VTV không phạt nặng và tạm dừng chương trình này lâu!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Rất đồng ý với ý kiến của bạn. Chỉ vì một sai sót cá nhân mà hủy nguyên một chương trình có tính nhân văn là không cần thiết. Cũng hy vọng rằng VTV sẽ có cách làm việc mang tính tích cực hơn sau vụ việc này

      Xóa
  3. Bộ Thông tin truyền thông và du lịch nên có những khung xử phạt cao hơn, có tính răn đe hơn. Chứ vài ba chục triệu với một đài truyền hình như VTV thì chẳng thấm

    Trả lờiXóa
  4. Dẹp hết mấy vị lãnh đạo đài VTV đi. Điều ước thứ 7 chưa dứt thì thêm cài gameshow "Chết cười" tởm lợm, thô bỉ

    Trả lờiXóa
  5. chương trình điều ước thứ 7 là một trong những trường hay và được rất nhiều người quan tâm, nhưng sau vụ này chắc VTV cũng mất uy tín, làm ăn thế này bữa sau ai dám quan tâm nữa, đúng là thông tin trên mạng không phải bao giờ nó cũng chính xác đâu, muốn biết thông tin gì thì phải qua khâu thẩm tra, xác minh chứ, việc làm này là hoàn toàn do lỗi của VTV, nên các ekip thực hiện trương trình này phải chịu xử phạt theo quy định của pháp luật

    Trả lờiXóa
  6. Càng ngày càng có nhiều thông tin liên quan đến báo chí, truyền hình, hết những vụ báo viết sai thông tin lại đến đài truyền hình cũng không kiểm chứng thông tin rõ ràng, càng ngày càng gây mất niềm tin nơi khán giả

    Trả lờiXóa
  7. Ngày nay càng có nhiều chương trình truyền hình được phát sóng nhưng được mấy chương trình thực sự mang lại cho khán giả những tiếng cười, sự thư giãn và thông tin cần thiết, cứ như thế này sẽ bị nhàm chương trình, khán giả không còn muốn xem đài truyền hình vtv nữa.

    Trả lờiXóa
  8. Báo trí, đài truyền hình là đôi tai, là đôi mắt cho khán giả, những người làm đài truyền hình cần hiểu rõ vấn đề này, nên tìm hiểu thông tin kỹ hơn, tránh gây tranh cãi trong dư luận kẻo lại mất công mà không được gì.

    Trả lờiXóa
  9. Một câu chuyện rất hay và cảm động lẽ ra được sự chia sẻ, đồng cảm của mọi người, nhưng cuối cùng lại giống như gáo nước lạnh đổ lên lòng thương, sự đồng cảm của tất cả mọi người, đài VTV nên rút kinh nghiệm sau lần phát sóng này

    Trả lờiXóa
  10. Một câu chuyện rất hay và cảm động lẽ ra được sự chia sẻ, đồng cảm của mọi người, nhưng cuối cùng lại giống như gáo nước lạnh đổ lên lòng thương, sự đồng cảm của tất cả mọi người, đài VTV nên rút kinh nghiệm sau lần phát sóng này

    Trả lờiXóa
  11. Một câu chuyện rất hay và cảm động lẽ ra được sự chia sẻ, đồng cảm của mọi người, nhưng cuối cùng lại giống như gáo nước lạnh đổ lên lòng thương, sự đồng cảm của tất cả mọi người, đài VTV nên rút kinh nghiệm sau lần phát sóng này

    Trả lờiXóa
  12. Một câu chuyện rất hay và cảm động lẽ ra được sự chia sẻ, đồng cảm của mọi người, nhưng cuối cùng lại giống như gáo nước lạnh đổ lên lòng thương, sự đồng cảm của tất cả mọi người, đài VTV nên rút kinh nghiệm sau lần phát sóng này

    Trả lờiXóa
  13. Một câu chuyện rất hay và cảm động lẽ ra được sự chia sẻ, đồng cảm của mọi người, nhưng cuối cùng lại giống như gáo nước lạnh đổ lên lòng thương, sự đồng cảm của tất cả mọi người, đài VTV nên rút kinh nghiệm sau lần phát sóng này

    Trả lờiXóa
  14. Một câu chuyện rất hay và cảm động lẽ ra được sự chia sẻ, đồng cảm của mọi người, nhưng cuối cùng lại giống như gáo nước lạnh đổ lên lòng thương, sự đồng cảm của tất cả mọi người, đài VTV nên rút kinh nghiệm sau lần phát sóng này

    Trả lờiXóa

Proudly Powered by Blogger.